Elk jaar rond eind november zie je overal dezelfde rode stickers: "min 50%", "nu nog goedkoper", "laatste kans". Black Friday is inmiddels net zo'n vast moment op de Nederlandse kalender als Sinterklaas, maar uit onderzoek van de NOS blijkt dat een flink deel van die kortingen helemaal geen korting is. Winkels verhogen de prijs eerst, zodat de "actie" daarna indrukwekkend lijkt. Wie dat weet, kan er juist zijn voordeel mee doen.
Dit jaar valt Black Friday op 27 november, met Cyber Monday twee dagen later op 30 november als verlengstuk. In die paar dagen doen Coolblue, MediaMarkt, Bol.com, Amazon en tientallen andere winkels mee, en de actieperiode schuift steeds verder naar voren. Veel aanbiedingen staan al begin november online, waardoor je als koper eigenlijk de hele maand in de gaten moet houden om te zien wat een echte prijsdaling is en wat gewoon de normale prijs met een sticker erop.
Waarom aanbiedingen soms duurder zijn dan normaal
Het klinkt gek, maar sommige Black Friday-prijzen liggen hoger dan wat je een paar weken eerder voor hetzelfde product betaalde. Een winkel zet de prijs eerst omhoog, plakt er een vette korting op, en het resultaat is een bedrag dat nauwelijks afwijkt van de oorspronkelijke prijs. Consumentenpsychologen noemen dit een bekende truc: de korting voelt groot, terwijl je feitelijk niets bespaart. Je herkent het alleen als je de prijs van vóór de actie kent, en precies dat is waar de meeste shoppers de mist in gaan.
Het goede nieuws: niet elke winkel speelt dit spel. Onderzoek van Hardware.info naar elektronica in Nederland vond geen bewijs voor stelselmatige prijsverhogingen vooraf. Toch blijft oplettendheid nodig, want het verschilt sterk per winkel en per productcategorie.
Hoe winkels de illusie van korting creëren
Naast de opgeschroefde prijs zijn er nog een paar trucs die je vaak terugziet. Een aflopende klok onder een product wekt de indruk dat je nu moet toeslaan, ook als de "deal" een week later nog gewoon te koop is. Grote getallen als "60% korting" trekken de aandacht, terwijl die korting vaak alleen geldt op een klein aantal, minder populaire artikelen uit de winkel. En veel winkels laten de actie al in de eerste week van november beginnen, zodat je denkt dat je op 27 november de scherpste prijs van het jaar pakt, terwijl die er eigenlijk al drie weken staat. De NOS onderzocht dit fenomeen en concludeerde dat Black Friday in Nederland zeker geen garantie is voor de laagste prijs van het jaar. Soms klopt de korting wel, soms is het vooral slimme marketing.
Zo check je of een korting écht is
Je hoeft niet op je gevoel te varen. Met een paar simpele stappen zie je snel of je daadwerkelijk bespaart.
- Volg de prijs vooraf. Zet in oktober al een paar producten op je verlanglijstje en kijk wekelijks naar de prijs, zodat je het verschil met de "Black Friday-prijs" zelf kunt berekenen.
- Vergelijk meteen bij een andere winkel. Veel elektronicazaken zoals Coolblue, MediaMarkt en Bol.com verkopen dezelfde producten. Een paar tabbladen open houden kost je twee minuten en bespaart soms tientallen euro's.
- Check de prijs een paar dagen later nog eens. Als het bedrag na de actie gewoon weer hetzelfde is, wist je dat de "korting" vooral een gevoel was, geen echte besparing.
- Wees sceptisch bij ronde, hoge percentages. Hoe extremer het getal op de sticker, hoe groter de kans dat het om een duurder, minder gangbaar model gaat.
Welke producten wel een goede deal opleveren
Niet alles is misleiding. Op vaste, veelverkochte producten zoals een bekende televisie, een vaatwasser of een laptop uit het middensegment zie je vaak wel een reële prijsdaling, simpelweg omdat winkels elkaar scherp beconcurreren op die modellen. Bij kleding en schoenen ligt dat anders: daar wisselen collecties snel, waardoor een "oude" collectie toch flink afgeprijsd kan worden zonder dat de winkel winst inlevert. Check voordat je koopt ook of je al eerder bewust hebt gekeken naar wat een smartphone normaal gesproken zou moeten kosten, want juist bij telefoons en laptops worden de kortingen het vaakst opgeblazen.
Een tip die weinig mensen gebruiken: kijk niet alleen naar het aankoopbedrag, maar ook naar wat die aankoop je op de lange termijn kost. Een goedkoop apparaat dat na een jaar stuk is, is geen besparing. Datzelfde principe geldt voor je vaste lasten: onbenutte abonnementen opzeggen levert op jaarbasis vaak meer op dan een scherpe eenmalige deal.
Dit is wat je dit jaar anders doet
Ga niet zonder plan Black Friday in. Maak nu, ruim voor eind november, een lijst van de twee of drie dingen die je echt nodig hebt, en volg daarvan de prijs. Zo zie je zelf, zwart-op-wit, of de korting op 27 november klopt of alleen maar zo aanvoelt. En bedenk dat de grootste besparing vaak helemaal niet in de uitverkoop zit, maar in dingen die je structureel aanpakt: minder weggooien bij je boodschappen, scherper vergelijken bij vaste kosten, en gewoon even wachten tot de hype voorbij is. Wie dat doet, shopt niet harder, maar wel slimmer.