Vanaf 2027, misschien iets later, verandert er iets fundamenteels voor bijna 1,2 miljoen zelfstandigen in Nederland. Het kabinet stuurde in maart 2026 het wetsvoorstel voor een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering naar de Tweede Kamer. Werk je nu als zzp'er zonder AOV, dan is dit het moment om te snappen wat er aankomt en wat het je gaat kosten.
Wat is de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen
De officiele naam is lang: de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen, afgekort tot Wet Baz. In de praktijk komt het erop neer dat je als zelfstandige straks automatisch verzekerd bent tegen inkomensverlies bij ziekte of een ongeval, tenzij je zelf iets anders regelt. Minister Aartsen noemt het een sociaal vangnet dat zelfstandigen nu missen, terwijl werknemers via de Wet WIA al jaren zijn beschermd.
De verzekering geldt voor IB-ondernemers: zzp'ers, freelancers en vof'ers die winst uit onderneming genieten en nog geen AOW-leeftijd hebben. Heb je een bv, dan val je als dga buiten de regeling. Voor jou verandert er dus niets, tenzij je zelf besluit een AOV af te sluiten.
Wanneer gaat de verplichte AOV in
Hier zit de grootste onzekerheid. Veel bronnen noemen 1 januari 2027 als beoogde startdatum, maar dat staat nog niet vast. Het wetsvoorstel moet eerst door de Tweede en Eerste Kamer, en die behandeling loopt nog. Verschillende partijen, waaronder D66, vroegen begin 2026 al om meer tijd voor het verslag. Volgens de Rijksoverheid hangt de precieze ingangsdatum af van goedkeuring door beide Kamers en publicatie in het Staatsblad.
Er speelt ook druk vanuit Europa mee. Nederland loopt het risico 600 miljoen euro aan herstelgeld mis te lopen als dit onderdeel van het arbeidsmarktpakket niet op tijd geregeld is, met een deadline eind augustus 2026. Dat verklaart waarom het kabinet haast maakt, ook al is uitstel tot na 2027 zeker niet uitgesloten.
Wat kost de verplichte AOV je per maand
De premie bedraagt 5,4 procent van je winst, met een maximum dat gekoppeld is aan het minimumloon. Op basis van het niveau van 2026 komt dat neer op ongeveer 177 euro per maand als bovengrens. Verdien je minder, dan betaal je ook minder premie, want die schaalt mee met je inkomen. De premie is fiscaal aftrekbaar, wat de daadwerkelijke kosten iets verzacht.
Ter vergelijking: een private AOV bij een verzekeraar kost al snel 150 tot 300 euro per maand, afhankelijk van je leeftijd, beroep en de hoogte van de uitkering die je wilt. De verplichte basisverzekering is dus goedkoper, maar biedt ook een lagere dekking. Wil je goed voorbereid zijn, zet dan nu al je vaste lasten op een rij. Nieuwsgierig hoe je later je pensioen als zelfstandige berekent? Dan zie je meteen hoe de AOV daarin past als extra laag zekerheid.
Hoe zit het met de uitkering
Word je arbeidsongeschikt, dan keert de verzekering ongeveer 70 procent van je eerdere inkomen uit, met het minimumloon als maximum. Dat is fors lager dan wat de meeste particuliere AOV's bieden, waar je zelf de hoogte van de uitkering kiest. De wachttijd voordat de uitkering ingaat, ligt rond het jaar, al noemen sommige bronnen een termijn van 104 weken. De exacte regels volgen pas zodra de wet definitief is aangenomen.
Voor zzp'ers die nu al krap bij kas zitten, is 70 procent van je inkomen tot het minimumloon geen vetpot. Wie meer wil, moet zelf bijverzekeren of gewoon een private AOV afsluiten in plaats van de publieke variant.
Kun je een vrijstelling krijgen
Heb je nu al een eigen arbeidsongeschiktheidsverzekering die minstens gelijkwaardig is aan de publieke basisverzekering, dan kun je vrijstelling aanvragen. Let op de peildatum: sluit je pas een AOV af nadat die datum is vastgesteld, dan tel je mogelijk niet meer mee voor het overgangsrecht. De exacte peildatum is bij het schrijven van dit artikel nog niet bekend, maar verwacht wordt dat die ergens in 2026 valt. Ondernemersplein houdt de actuele stand van zaken bij.
Overweeg je toch een eigen verzekering af te sluiten, reken dan eerst goed door of dat opweegt tegen de kosten die je nu al maakt. Heb je je administratie nog niet op orde, dan is dat sowieso een goed moment om te kijken hoe je efficienter gaat factureren, zodat je precies weet wat je winst is en dus ook wat je straks aan premie kwijt bent.
Dit kun je nu al doen om niet voor verrassingen te staan
Wacht niet tot de wet definitief is voordat je nadenkt over je eigen risico. Zet eerst op een rij hoeveel maanden je zonder inkomen zou kunnen overbruggen met je huidige buffer. Vergelijk daarna wat een private AOV kost tegenover de verwachte premie van de publieke variant, zeker als je een hoger inkomen hebt en dus tegen het maximum van 177 euro aanloopt.
Ben je pas net begonnen als zelfstandige, bijvoorbeeld na de stap naar freelance werk, dan is dit een goed moment om die financiele planning meteen goed op te zetten in plaats van achteraf te moeten bijsturen. De wet komt eraan, de vraag is niet of, maar wanneer. Wie er nu al rekening mee houdt, staat over een paar jaar niet voor een onaangename verrassing op de bankrekening.