Bijna een derde van de jonge beleggers waagt zich inmiddels aan crypto, en steeds vaker gebeurt dat niet op basis van een koersanalyse maar op basis van een filmpje op TikTok of een tip in een Discord-groep. De Autoriteit Financiele Markten (AFM) trekt daarover al langer aan de bel, en het patroon dat ze signaleert lijkt verdacht veel op wat je in een casino ziet: snelle uitslagen, de drang om verlies meteen goed te maken, en apps die dat gedrag ook nog eens uitlokken.
Dat is opvallend, want de Belastingdienst gaat juist steeds beter zicht krijgen op wie welke crypto bezit. Toch verandert dat weinig aan het gedrag van jonge beleggers zelf. Wat is er precies aan de hand, en waarom is dit voor iedereen die met crypto bezig is relevant?
Wat de AFM ziet gebeuren
In het Trendzicht 2026, de jaarlijkse risicoanalyse van de toezichthouder, staat crypto weer met stip in de top van aandachtspunten. De markt groeit, wordt steeds meer verweven met de reguliere financiele sector, en trekt vooral jonge beleggers aan. Niet omdat die groep per se meer risico wil nemen, maar omdat de drempel om in te stappen nooit lager is geweest. Een paar tikken op een app en je bezit bitcoin, zonder dat iemand vraagt of je uberhaupt weet wat je koopt.
Het patroon dat daarbij ontstaat noemt de AFM zelf loss chasing: als de koers daalt, stort een deel van de beleggers juist meer geld bij om het verlies terug te winnen. Dat is exact hetzelfde mechanisme dat gokverslaving in stand houdt. Bij aandelen of obligaties zie je dat gedrag veel minder, simpelweg omdat de koersen trager bewegen en er geen 24/7 handel is die je uitnodigt om steeds opnieuw in te loggen.
Finfluencers verdienen aan jouw onzekerheid
Een flink deel van de instroom komt niet van een bank of broker, maar van finfluencers: mensen die op Instagram, TikTok of YouTube beleggingsadvies geven zonder daar een vergunning voor te hebben. De AFM onderzocht deze groep en concludeerde dat een deel van hen structureel risicovolle producten aanprijst aan een vaak jong en onervaren publiek. Reclame verkleedt zich daar als vriendelijk advies, en het is voor een 17-jarige met een eerste bijbaantje nauwelijks te onderscheiden van een neutrale mening.
Het probleem is niet dat er over crypto gepraat wordt. Het probleem is dat de aanbeveling vaak komt zonder enige onderbouwing, en dat de volgers zelden weten of de finfluencer zelf al vooraf is ingestapt in de munt die hij aanprijst.
Pump en dump: georganiseerde koersmanipulatie
Dat laatste raakt aan een specifieke vorm van fraude waar de AFM sinds eind 2024 actief tegen optreedt: pump en dump. Het werkt in grote lijnen zo. Een organisator koopt in het geheim een obscure munt voor een habbekrats, en verspreidt vervolgens via sociale media berichten vol woorden als "to the moon" en beloftes van rendementen tot wel 800 procent. Zodra genoeg mensen instappen en de koers omhoogschiet, verkoopt de organisator zijn hele positie. De koers stort in, en de laatste instappers blijven achter met een vrijwel waardeloze munt.
Sinds de invoering van de Europese MiCA-verordening is zowel het organiseren als het meedoen aan zo'n actie strafbaar. Toch gebeurt het volgens de AFM nog geregeld, vaak georganiseerd in gesloten Telegram- en Discord-groepen waar juist jongeren de doelgroep zijn. Het lastige is dat je als buitenstaander pas achteraf ziet dat je in zo'n groep zat, wanneer de koers al is ingestort.
Wie zich al langer met crypto bezighoudt, herkent dit patroon misschien wel van de discussies rond de populariteit van ETF's als alternatief voor losse cryptomunten. Een ETF volgt een index of een mandje beleggingen, en is daardoor per definitie minder gevoelig voor manipulatie door een enkele partij dan een klein, illiquide altcoin.
Waarom dit ook grote banken raakt
Het gekke is dat crypto ondertussen steeds normaler wordt binnen het reguliere bankwezen. Nu ABN AMRO, ING en Rabobank crypto-diensten aanbieden aan hun klanten, verdwijnt voor veel mensen het gevoel dat het om iets geks of illegaals gaat. Dat is deels terecht, want gereguleerde aanbieders moeten zich aan strengere regels houden dan een anoniem account op een obscure app. Maar het risico op impulsief gedrag verdwijnt daarmee niet. Sterker nog, doordat crypto nu letterlijk in dezelfde app staat als je betaalrekening, wordt de drempel om even snel bij te storten alleen maar kleiner.
Dat verschil tussen toegankelijkheid en veiligheid is precies waar de AFM op wijst. Een gereguleerde jas maakt een product legaal, maar niet automatisch geschikt voor iedereen die het aanschaft.
Zo herken je of jij ook impulsief handelt
Er zijn een paar concrete signalen die erop wijzen dat je meer aan het gokken bent dan aan het beleggen. Check jezelf op deze punten:
- Je kijkt vaker dan een paar keer per dag naar de koers van je crypto
- Je hebt bijgestort nadat de koers flink daalde, puur om "quitte te spelen"
- Je kunt niet uitleggen waarom je specifiek in deze munt zit, buiten "iemand zei dat die zou stijgen"
- Je volgt een finfluencer wiens eigen positie in de munt je niet kent
- Je hebt geld ingelegd dat je eigenlijk nodig hebt voor vaste lasten
Herken je twee of meer van deze punten, dan is het slim om even een stap terug te doen. Dat betekent niet dat je nooit meer in crypto mag stappen, maar wel dat je jezelf eerlijk moet afvragen of je een belegging aan het doen bent of gewoon aan het gokken bent met een andere naam erop.